İstanbul Merdiven Ölçüleri – İstanbul İmar Yönetmeliği Madde 33 Detaylı Açıklama

Öncelikle belirteyim ki, İstanbul’daki merdiven ölçüleri İstanbul İmar Yönetmeliği Madde 33 hükümlerine tâbidir. Bu madde, binalardaki merdivenlerin güvenlik, konfor ve erişilebilirlik standartlarını net bir şekilde ortaya koyar. Şimdi tüm detaylarıyla açıklayayım:

---

1. Merdiven Kolu Genişlikleri (f.1/a)

Kullanım Türü	Minimum Genişlik
Genel kullanım (BYKHY kaçış hesabından az olmamak kaydıyla)	1,20 m
Konut (TAKS < 120 m² ve asansörlü)	1,10 m
Bağımsız bölüm içi merdiven (daire içi vb.)	0,90 m
Servis merdiveni	0,70 m

Önemli: Madde 33 f.1/a’ya göre ahşap merdiven kesinlikle yapılamaz. Bu bir yasak hükmüdür, dikkat edilmesi gerekir.

---

2. Merdiven Evi Kuralları (f.1/b)

Merdiven evi şu şartları sağlamalıdır:

• Doğrudan ışık alması zorunludur: Bina cephesinden, çatıdan veya ışıklıktan doğal ışık sağlanmalıdır.
• Çatıya ve bodrumlara ulaştırılması: Kural olarak merdiven evi çatıya ve tüm bodrum katlarına ulaştırılır. Ancak bodrum katta ortak alan yoksa (sadece bağımsız bölüm bulunuyorsa) bodruma ulaşım zorunlu değildir. Bu durumda yangın yönetmeliği (BYKHY) şartlarına dikkat edilir.

---

3. Basamak Ölçüleri (f.2)

Özellik	Değer
Basamak yüksekliği (asansörsüz bina)	Maksimum 0,16 m
Basamak yüksekliği (asansörlü bina)	Maksimum 0,18 m
Basamak genişliği (rıht) minimum	0,27 m
Formül	2a + b = 60 — 64 cm
Balansmanlı (döner/ofset) merdiven dar kenar	Minimum 0,10 m
Balansmanlı merdiven orta genişlik	Minimum 0,27 m
Basamak ucu	Çıkıntısız (damlalıksız) olmak zorundadır

Formül açıklaması: a basamak yüksekliğini, b basamak genişliğini ifade eder. 2a+b toplamı 60 ile 64 cm arasında olmalıdır. Örneğin asansörlü bir binada a=0.17 m seçilirse, b en az 0.26 m (2x0.17+b=60 → b=0.26) yapılabilir ancak minimum 0.27 m kuralı ağır basar.

---

4. Korkuluk ve Küpeşte (f.1/ç)

Merdivenin her iki tarafında TSE erişilebilirlik standardına uygun korkuluk ve küpeşte bulunması zorunludur. Bu, engelli bireylerin de güvenle kullanabilmesi için önemli bir düzenlemedir.

---

5. Merdiven Altı Yükseklik (f.6)

Merdiven altında geçiş yüksekliği 1,80 m’den az ise bu alan kapatılmak zorundadır. Yani kullanılamaz hale getirilir veya bir depo/teknik oda olarak düzenlenir.

---

6. Karma Kullanımlı Binalar (f.5)

Bir binada farklı kullanım türleri varsa (örneğin konut + ofis + ticari), her kullanım için ayrı merdiven evi yapılması gerekir. Bu, yangın güvenliği ve yapısal ayrışma açısından kritik bir kuraldır.

---

7. Kat İlavesinde Uygulama (f.4)

Mevcut bir binaya kat ilavesi yapılacaksa, mevcut merdivenin ölçüleri ilave katlar için aynen uygulanabilir. Yani yeni katlarda merdiven ölçülerini değiştirme zorunluluğu yoktur, mevcut sistemle devam edilebilir.

---

Özet Tablo – En Kritik Değerler

Kriter	Minimum/Maksimum
Genel merdiven genişliği	1,20 m
Asansörsüz basamak yüksekliği	0,16 m (maks.)
Asansörlü basamak yüksekliği	0,18 m (maks.)
Basamak genişliği	0,27 m (min.)
Balansmanlı dar kenar	0,10 m (min.)
2a+b formülü	60-64 cm arası

Unutmayın: Bu ölçüler İstanbul İmar Yönetmeliği Madde 33 kapsamında geçerlidir. Projelerinizde mutlaka bu değerlere uygun çizim yapın, ayrıca BYKHY (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik) kaçış merdiveni hesaplarını da kontrol edin. Merdiven konforu ve güvenliği sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda kullanıcı memnuniyeti için de belirleyicidir.

Son not: Bu cevap yalnızca İstanbul İmar Yönetmeliği Madde 33 verilerine dayanmaktadır. Başka bir yönetmelikte çelişen hüküm olması durumunda bu madde geçerlidir.