İstanbul Köprü Geçiş ve İstinat Duvarları (İstanbul İmar Yönetmeliği Madde 37, 63-64)

Sevgili okur, İstanbul’da yapılaşma sürecinde karşılaşabileceğin önemli düzenlemelerden biri de köprü geçişler, istinat duvarları ve muvakkat (geçici) yapılar konusu. Bu başlıkları, sadece İstanbul İmar Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine dayanarak, samimi ve profesyonel bir dille açıklıyorum. Verilen sayısal değerler bizzat yönetmelikten alınmıştır; lütfen hiçbirini uydurma.

---

1. Köprü Geçişler (Madde 37)

Madde 37, köprü geçişleri üç farklı duruma ayırıyor:

Aynı Parselde Geçiş

• Uygulama alanı: Konut dışı alanlarda, binalar arasında yapılabilir.
• Adet sınırı: Her 5 kat için en fazla 1 adet.
• Genişlik: En fazla 3,00 m.
• Yükseklik: Tabii zeminden kiriş altına kadar en az 5,00 m.
• Kullanım şartı: Geçiş dışında başka hiçbir amaçla kullanılamaz. Yani depo, ofis, oturma alanı gibi fonksiyonlara dönüştürülemez.

Yol Geçen Parsellerde Geçiş

• İzin süreci: Büyükşehir Ulaşım ve Kentsel Tasarım Müdürlüğü’nün görüşü alınmalı.
• Genişlik: En fazla 4,00 m.
• Yükseklik: En yüksek yol kotundan kiriş altına kadar en az 5,00 m.
• Üst kaplama: Şeffaf malzeme ile kapatılabilir (örneğin cam tavan).

Yol Altı Geçiş

• Uygun görüş: Altyapı kurumlarından (İSKİ, İGDAŞ, elektrik dağıtım vb.) yazılı onay alınmalı.
• Taahhüt: Yapı sahibi, gelecekteki altyapı yatırımlarına engel olması durumunda hiçbir hak iddia etmeksizin geçişi kaldırmayı taahhüt eder.

Önemli not: Bu maddede Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) ile çelişen bir hüküm yoktur; İstanbul İmar Yönetmeliği’nin kendi hükmü geçerlidir.

---

2. İstinat Duvarları (Madde 63)

Madde 63, parsel içinde zorunlu hallerde yapılacak istinat duvarlarını düzenler:

• Ruhsat zorunluluğu: İstinat duvarının yanal yüzey alanı üzerinden ruhsat alınması zorunludur.
  (Yanal yüzey alanı, duvarın uzunluğu × yüksekliği olarak hesaplanır. Örneğin 10 m uzunluğunda ve 3 m yüksekliğindeki bir duvar 30 m²’dir.)
• Yapı kullanma izni: İstinat duvarı tamamlanmadan, o parsele ait yapı kullanma izni (iskan) kesinlikle verilemez. Bu, can ve mal güvenliği açısından kritik bir şarttır.

Bu madde, doğrudan PAİY’de ayrıntılı düzenlenmediği için İstanbul İmar Yönetmeliği hükmü uygulanır.

---

3. Muvakkat Yapı (Madde 64)

Madde 64, kamu hizmetine ayrılmış ancak henüz kamulaştırılmamış taşınmazlara geçici yapı izni verilmesini düzenler:

• Şartlar:
  • Taşınmaz, umumi hizmetlere (örneğin yol, yeşil alan, kamu binası) rastlamalı.
  • 5 yıllık imar programına dahil olmamalı.
  • Kamu eline geçiş sürecine kadar geçerlidir.
• İzin türü: Geçici yapı ruhsatı (muvakkat yapı) verilebilir.
• Süre: Program değişene veya kamu mülkiyetine geçene kadar devam eder; yatırım yapılırsa yapı sahibi herhangi bir hak talep edemez.

Bu madde, PAİY’in geçici yapılarla ilgili genel hükümlerini İstanbul özelinde tamamlar.

---

Özet ve Pratik Tavsiyeler

Düzenleme	Ana Kural	Kaynak
Köprü geçiş (aynı parsel)	Her 5 katta 1 adet, max 3 m genişlik, min 5 m yükseklik	İmar Md. 37
Köprü geçiş (yol geçen parsel)	Ulaşım müdürlüğü görüşü, max 4 m genişlik, min 5 m yükseklik	İmar Md. 37
Köprü geçiş (yol altı)	Altyapı görüşü + kaldırma taahhüdü	İmar Md. 37
İstinat duvarı	Yanal yüzey alanı üzerinden ruhsat, iskan öncesinde tamamlanmalı	İmar Md. 63
Muvakkat yapı	Kamu hizmetine rastlayan, 5 yıllık programa girmeyen taşınmazda geçici izin	İmar Md. 64

Projenizi hazırlarken bu maddeleri mutlaka göz önünde bulundurun. Özellikle istinat duvarı ruhsatı ve köprü geçiş genişlik-yükseklik sınırları, ruhsat aşamasında en sık takılan konulardandır. Herhangi bir belirsizlik durumunda ilgili ilçe belediyesi veya İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin ilgili müdürlüklerine danışmanızı öneririm.

Unutmayın: Burada belirtilen tüm bilgiler yalnızca İstanbul İmar Yönetmeliği’ne dayanmaktadır. PAİY ile çelişen bir durum olsaydı PAİY geçerli olurdu, ancak yukarı