Çelik Kaynak Birleşim Hesap Kuralları (Çelik Yönetmeliği Bölüm 13)

Çelik Yapılar Yönetmeliği Bölüm 13 kapsamında kaynaklı birleşim hesap kuralları, kaynak türüne bağlı olarak farklı esaslara göre belirlenir. Aşağıda detaylı hesap yöntemi sunulmuştur.

---

1. Kaynak Türleri ve Dayanım Esasları

Kaynak Türü	Açıklama	Dayanım Hesap Esası
Küt (Alın) Kaynak	Tam nüfuziyetli	Ana metal dayanımına eşit kabul edilir
Kısmi nüfuziyetli alın kaynağı	Kısmi derinlikli	Etkili boğaz kalınlığına göre hesaplanır
Köşe kaynağı	En yaygın birleşim türü	Etkili boğaz × kaynak dayanımı
Tıkaç / Kanal kaynağı	Delik doldurma	Örtüşen levhalara göre

---

2. Köşe Kaynağı Hesap Kuralları (En Yaygın Tür)

2.1. Minimum Kaynak Boyutu (a_min)

Minimum kaynak boyutu, birleştirilen ince parçanın kalınlığına (t) göre belirlenir:

İnce Parça Kalınlığı (t)	Minimum Kaynak Boyutu (a)
t ≤ 6 mm	3 mm
6 < t ≤ 12 mm	5 mm
12 < t ≤ 20 mm	6 mm
t > 20 mm	8 mm

2.2. Maksimum Kaynak Boyutu (a_max)

• Levha kenarında ve t > 6 mm ise: t − 2 mm
• t ≤ 6 mm ise: levha kalınlığı kadar (t)

2.3. Minimum Kaynak Uzunluğu (L_min)

• Kaynak boyutunun 4 katı
• Ancak hiçbir durumda 40 mm'den az olamaz.
• Büyük olan değer geçerlidir.

2.4. Uç Dönüş Kuralı

Köşe kaynağının ucunda, en az 2 × kaynak kalınlığı kadar dönüş yapılmalıdır.

---

3. Etkili Boğaz Kalınlığı Hesabı

Kaynak Türü	Etkili Boğaz Kalınlığı
Köşe kaynağı (45°)	a_eff = kaynak boyutu × 0,707
Küt kaynak (tam nüfuziyet)	İnce parçanın kalınlığı kadar
Küt kaynak (kısmi nüfuziyet)	Ayrıca etkili kalınlık belirlemesi gerekir

Not: 45° köşe kaynağında etkili boğaz kalınlığı, geometrik ilişki gereği kaynak boyutunun 0,707 katıdır (cos45° ≈ 0,707).

---

4. Küt (Alın) Kaynak Hesap Esasları

• Tam nüfuziyetli küt kaynak: Dayanım, ana metalin dayanımına eşit kabul edilir — ayrıca kaynak dayanımı hesabı gerekmez.
• Kısmi nüfuziyetli küt kaynak: Etkili boğaz kalınlığı belirlenerek köşe kaynağına benzer şekilde hesaplanır.

Kaynak Ağzı Tipleri (Kalınlığa Bağlı Seçim)

• V, X, U, J ağız açma tipleri kullanılır
• Seçim, birleştirilecek parça kalınlığına ve kaynak pozisyonuna bağlıdır

---

5. Önemli Kontrol Noktaları (Özet)

Kontrol Parametresi	Kural
Min kaynak boyutu	Parça kalınlığına bağlı (3–8 mm)
Max kaynak boyutu	Kalınlık − 2 mm (t > 6 mm ise)
Min kaynak uzunluğu	≥ 4a veya ≥ 40 mm (büyük olan)
Etkili boğaz (köşe)	a × 0,707
Uç dönüş	≥ 2a
Tam nüfuziyet (küt)	Ana metal dayanımı = kaynak dayanımı

---

6. İmalat ve Kalite Gereklilikleri (Bölüm 3-4)

Kaynaklı birleşimlerin geçerli olabilmesi için aşağıdaki imalat şartları da sağlanmalıdır:

• Kaynak Prosedür Şartnamesi (WPS): Zorunludur
• Kaynakçı Yeterlilik Belgesi: Sertifikalı kaynakçı çalıştırılmalıdır
• Ön ısıtma: Malzeme kalınlığı ve sınıfına bağlı olarak uygulanır
• Kaynak ulaşım delikleri: Yüzeyi zımparalanmış olmalıdır
• Tahribatsız Muayene (NDT): Görsel (%100) + ultrasonik/radyografik testler (yapı önemine göre)
• Standart uyumu: TS EN 1090-2 ve TS EN ISO 5817'ye uygunluk zorunludur

---

Wiki sınırı: Verilen dokümanlarda kaynak dayanımı formülleri (kaynak metali çekme/kırılma dayanımı vb.) detaylandırılmamıştır. Mevcut bilgiler geometrik kurallar ve minimum gereksinimlerle sınırlıdır. Tam dayanım hesabı için Çelik Yapılar Yönetmeliği Bölüm 13'ün ilgili formüllerine başvurulmalıdır.