Betonarme Dişli Döşeme — Detay (TS 500 Bölüm 11.3) nedir?

Merhaba,

Betonarme dişli döşeme, yapılarda geniş açıklıkların ekonomik ve hafif bir şekilde geçilmesini sağlayan, TS 500 Bölüm 11.3'te detaylıca tanımlanan bir döşeme sistemidir. Şimdi bu sistemi aynı yönetmelik maddesindeki kurallar çerçevesinde adım adım açıklayayım.

---

Tanım ve Temel Geometri

Dişli döşeme, serbest aralıkları en fazla 700 mm olan kirişler (dişler) ve bu dişlerin üzerine oturan ince bir tabladan oluşur. Yani sistem, birbirine paralel ince kirişlerin üzerine dökülen bir plak gibi düşünülebilir.

Geometrik zorunluluklar şunlardır:

Ölçü	Minimum Değer	Açıklama
Diş genişliği (bw)	100 mm	Dişlerin en dar kesiti
Tabla kalınlığı (t)	≥ diş arası net aralığın 1/10'u ve ≥ 50 mm	Tabla hem dayanım hem de kalıp işlevi görür
Diş arası net aralık (e)	≤ 700 mm	İki diş arasındaki boşluk

Bu değerler TS 500 Bölüm 11.3'te verilen mutlak alt sınırlardır. Örneğin diş arası net aralık 600 mm ise tabla kalınlığı en az 600/10 = 60 mm olmalı, ancak 50 mm'den az olamaz. Dolayısıyla 60 mm alınır.

---

Dolgu Malzemesi

Dişler arasındaki boşluklar:

• Boşluklu beton briket
• Boşluklu pişmiş toprak (tuğla)
• Benzeri hafif malzeme
• veya tamamen boş bırakılabilir

Bu sayede döşeme ağırlığı azalır, ısı ve ses yalıtımı avantajı sağlanır.

---

Hesap İlkeleri

Tabla ve diş birlikte dökülürse, kesit tablalı (T kesitli) olarak hesaplanır. Yani tabla basınç bölgesine, diş ise çekme bölgesine girer.

Tabla genişliği hesabı: İki diş ekseni arasındaki uzaklık alınır. Örneğin dişler aks aralığı 800 mm ise tabla genişliği 800 mm'dir.

Dişlere dik gelen şerit yükler: Bu yükler her bir diş üzerinde tekil yük olarak modellenir. Örneğin dişlere paralel bir duvar yükü, her dişe noktasal kuvvet olarak aktarılır.

---

Donatı Kuralları (TS 500 Madde 11.3)

• Diş donatısı: Her dişte boyuna donatı (alt ve üst) ile etriye (kesme kuvveti için) bulunmalıdır.
• Tabla donatısı: Tabla içinde dağıtma donatısı (şerit donatı) konur. Bu donatı, tabla betonunun büzülme ve sıcaklık etkilerine karşı koyar.
• Minimum plak donatısı: Asal donatı miktarının en az %60'ı kadar dağıtma donatısı kullanılmalıdır. Örneğin asal donatı φ8/20 ise dağıtma donatısı φ8/33 (veya eşdeğer alan) olabilir.

---

Örnek Uygulama

Diyelim ki diş arası net aralık 500 mm olsun:

• Tabla kalınlığı: 500/10 = 50 mm → 50 mm yeterli.
• Diş genişliği: 120 mm seçelim.
• Diş yüksekliği: Açıklığa bağlı, genelde 1/20 – 1/25 mertebesinde.
• Donatı: Asal donatı φ10/15, dağıtma donatısı φ10/25 (alan oranı %60’ı aşar).

---

Sonuç

Betonarme Dişli Döşeme — Detay (TS 500 Bölüm 11.3), hafif, ekonomik ve büyük açıklıklara uygun bir döşeme türüdür. Yukarıdaki geometrik sınırlara, donatı kurallarına ve hesap ilkelerine uyulması zorunludur.

Önemli not: Verilen yönetmelik bilgileri yalnızca TS 500 Bölüm 11.3 kapsamındadır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği veya diğer yönetmeliklerle çelişen bir durumda buradaki hükümler geçerlidir, ancak soruda başka yönetmelik verilmediği için yalnızca bu madde kullanılmıştır.

Umarım açıklayıcı olmuştur. Başka bir detay sormak istersen memnuniyetle yanıtlarım.