Betonarme Burulma Donatısı — Detay (TS 500 Bölüm 8.2) nedir?

# Betonarme Burulma Donatısı Detayı (TS 500, Bölüm 8.2) Merhaba, betonarme yapılarda burulma donatısının ne olduğunu ve nasıl detaylandırılması gerektiğini **TS 500 Bölüm 8.2** kapsamında açıklayayım. Bu yönetmelik, burulma etkisi altındaki betonarme elemanların güvenli ve sünek davranışını sağlamak için net kurallar getirir. --- ## Eğik Çatlama Sınırı (Madde 8.2.2) Kesme ve burulma aynı anda etkidiğinde, elemanın çatlama sınırı **Madde 8.2.2**’de verilen bağıntıyla kontrol edilir: **(Vd/Vcr)² + (Td/Tcr)² ≤ 1,0** Burada: - **Tcr = 1,35 × fctd × S** formülüyle hesaplanan burulma çatlama dayanımıdır. - **S** değeri, kesit şekline göre **Çizelge 8.2**’den alınır. Bu sınır aşılıyorsa burulma donatısı hesabı yapılmalıdır. --- ## Tasarım Kuvvetleri (Madde 8.2.3) ### Denge Burulması - Yapının dengesi için zorunlu olan burulma momentidir. - **Tam değeri** ile hesaba katılmalıdır; azaltma yapılamaz. ### Uygunluk Burulması - Yapı dengesi için zorunlu değildir; çatlak sonrası rijitlik kaybı nedeniyle azaltılabilir. - Ancak **minimum burulma donatısı** mutlaka konulmalıdır. --- ## Burulma Donatısı Kuralları (Madde 8.2.4 – 8.2.6) ### Enine Donatı (Etriyeler) - Burulma için gereken tek çubuk etriye alanı **Aot** olarak hesaplanır. - Kesme ve burulma etriyeleri toplamı, kesitin taşıma kapasitesini aşmayacak şekilde kontrol edilmelidir. - Etriyeler **kapalı** olmalı ve uçları **135° kancalı** olarak üretilmelidir. ### Boyuna Donatı - Burulma için gereken toplam boyuna donatı alanı **Asl** ile gösterilir. - Boyuna donatı kesit çevresine **eşit dağıtılmalı** ve en az her köşede bir çubuk bulunmalıdır. - **Minimum çap:** Etriye aralığının **1/24'ü** veya **φ10** olmalıdır (hangisi büyükse geçerli). --- ## Gevrek Kırılmanın Önlenmesi (Madde 8.2.5) - Minimum enine donatı alanı, kesme ve burulma etkileri birlikte değerlendirilerek hesaplanır. - Boyuna donatı oranı belirli bir sınırın altına düşmemelidir; bu sınır genellikle kesit alanının belirli bir yüzdesi olarak tarif edilir. --- ## Donatı Detayları (Madde 8.2.6) - **Etriyeler:** Kesit çevresini tamamen saran **kapalı etriye** olarak düzenlenmelidir. - **Boyuna çubuklar:** Çevre boyunca maksimum **300 mm** aralıklarla yerleştirilmelidir. - Burulma etriyesi, kesme etriyesine **ilave olarak** konulur; aynı etriye her iki etkiyi birden karşılıyorsa alan kontrolü yapılmalıdır. --- ## Özet Burulma donatısı, betonarme elemanların burulma momenti altında güvenli çalışmasını sağlar. Tasarımda önce eğik çatlama sınırı kontrol edilir, ardından denge veya uygunluk burulmasına göre donatı hesaplanır. Enine donatılar kapalı etriye ve 135° kanca, boyuna donatılar ise çevreye eşit dağıtılmış ve minimum φ10 çapında olmalıdır. Tüm bu kurallar TS 500 Bölüm 8.2’de detaylandırılmıştır. --- **Uygulama notu:** Bu detayları projelendirirken mutlaka yapı denetim ve deprem yönetmelikleriyle uyumluluğu kontrol edilmeli, ancak esas dayanak noktası **TS 500** olmalıdır.