Asansörde Erişilebilirlik nedir?

Merhaba, asansörde erişilebilirlik konusunu hem Tip İmar Yönetmeliği (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği) hem de ilgili teknik standartlar çerçevesinde detaylıca açıklayayım. Öncelik kuralı gereği, önce İmar Yönetmeliği'ndeki doğrudan hükümlere bakıyoruz.

Tip İmar Yönetmeliği Madde 34'te Erişilebilirlik

İmar Yönetmeliği'nin Madde 34'ü, erişilebilirliği iki temel fıkrada düzenler:

• Fıkra (9): "Asansörlere bina girişinden itibaren erişilebilirlik standartlarına uygun engelsiz erişim sağlanması zorunludur." Bu, asansörün sadece kabin içi değil, binaya girişten kabine kadar olan yolun da engelli kullanıcılar için uygun olması gerektiği anlamına gelir. Rampa, geniş koridorlar, uygun kapı genişlikleri gibi unsurlar bu kapsamda değerlendirilir.

• Fıkra (10): "Asansörler, erişilebilirlik standartlarına uygun gerekli donanımlara sahip olmak zorundadır." Bu donanımların neler olduğu madde metninde tek tek sayılmamış, ancak aynı maddenin 7. fıkrası Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) ve TSE standartlarına atıf yapar. Yani kabin içi donanım detayları için TS EN 81-70 standardına bakılması gerekir.

Kabin Boyutları (İmar Yönetmeliği)

Madde 34'ün 2. fıkrası, tek asansörlü binalarda minimum kabin ölçülerini şöyle belirler:

• Dar kenar: 1.20 metre (1200 mm)
• Kabin alanı: 1.80 m² (metrekare)
• Kapı net geçiş genişliği: 0.90 metre (900 mm)

Bu ölçüler standart erişilebilirlik için yeterlidir. Ayrıca 5. fıkra, 10 kat ve üzeri binalarda sedye/yük taşıma amaçlı bir asansörün dar kenarının 1.20 metre, alanının 2.52 m², kapı genişliğinin ise 1.10 metre olmasını şart koşar.

TS EN 81-70 Standardındaki Ek Detaylar

İmar Yönetmeliği'nin atıf yaptığı bu standart, erişilebilirliği üç kabin tipiyle detaylandırır. Asansörde Erişilebilirlik kavram sayfasındaki verilere göre:

Dikkat: İmar Yönetmeliği'ndeki minimum ölçüler (1200 mm dar kenar) TS EN 81-70'teki Tip 1 ölçülerinden (1100 mm) daha büyüktür. Öncelik kuralı gereği İmar Yönetmeliği'ndeki ölçüler geçerlidir; ancak imar yönetmeliği "dar kenar" derken standarttaki "genişlik" ile aynı kabul edilirse, 1200 mm > 1100 mm olduğu için çelişki yoktur, aksine imar yönetmeliği daha büyük bir ölçü şartı koyar.

Erişilebilirlik Donanımları

Asansörde Erişilebilirlik kavram sayfasına göre, TS EN 81-70 kapsamında asansörlerde bulunması gereken özellikler şunlardır:

• Kabinde ayna: Tekerlekli sandalye kullanıcısının geri geri hareket etmeden kapıyı görebilmesi