Engelli erişilebilirlik yönetmeliği hangi binaları kapsar?

## Engelli Erişilebilirlik Yönetmeliği Kapsamındaki Binalar Erişilebilirlik Yönetmeliği, engelli bireylerin toplumsal yaşama tam ve etkin katılımını sağlamak amacıyla yapılı çevreye erişim standartlarını belirleyen önemli bir düzenlemedir. Bu yönetmelik, hangi binaların erişilebilir olması gerektiğini detaylı olarak tanımlamaktadır. ## Yönetmelik Kapsamına Giren Binalar Erişilebilirlik Yönetmeliği'nin 4. maddesine göre, aşağıdaki yapılar erişilebilirlik standartlarına uymak zorundadır: ### 1. Kamu Hizmeti Veren Binalar - Belediye binaları, kaymakamlıklar, valilikler - Adliye binaları ve emniyet müdürlükleri - Vergi daireleri, SGK binaları - Nüfus müdürlükleri ve tapu müdürlükleri - Kamu kurumlarına ait tüm hizmet binaları ### 2. Eğitim Yapıları - Anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liseler - Üniversiteler ve yüksekokullar - Özel eğitim kurumları ve rehabilitasyon merkezleri - Kurslar, dershaneler ve özel öğretim kurumları - Halk eğitim merkezleri ### 3. Sağlık Yapıları - Hastaneler (kamu ve özel) - Sağlık ocakları ve aile sağlığı merkezleri - Poliklinikler ve tıp merkezleri - Eczaneler - Fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezleri ### 4. Ticari Yapılar - Alışveriş merkezleri (AVM'ler) - Süpermarketler ve hipermarketler - Bankalar ve finans kuruluşları - Oteller ve konaklama tesisleri - Lokanta, restoran ve kafeler (belirli büyüklükteki) ### 5. Kültürel ve Sosyal Tesisler - Tiyatro, sinema ve konser salonları - Müzeler ve sergi salonları - Kütüphaneler - Spor tesisleri ve stadyumlar - Parklar ve rekreasyon alanları ### 6. Ulaşım Yapıları - Havalimanları ve terminaller - Tren garları ve metro istasyonları - Otobüs terminalleri - Liman ve iskele binaları - Otopark binaları ### 7. İbadet Yerleri - Camiler ve mescitler - Kiliseler - Sinagoglar - Cemevleri ## Konut Yapılarında Erişilebilirlik Erişilebilirlik Yönetmeliği'nin 7. maddesine göre, konut yapılarında da belirli erişilebilirlik standartları uygulanmaktadır: - **Toplu konut projeleri**: Tüm ortak alanlar erişilebilir olmalıdır - **Apartman binaları**: Bina girişleri, merdivenler ve asansörler erişilebilir standartlarda olmalıdır - **Müstakil konutlar**: Kendi içinde erişilebilirlik zorunluluğu yoktur, ancak parsel girişinden bina girişine kadar olan güzergah erişilebilir olmalıdır ## Muafiyet ve İstisnalar Yönetmeliğin 5. maddesinde belirtilen istisnai durumlar: 1. **Tarihi yapılar**: Koruma kurulu kararı ile erişilebilirlik düzenlemeleri sınırlandırılabilir 2. **Mevcut yapılar**: Teknik olarak imkansız olan durumlarda alternatif çözümler uygulanabilir 3. **Geçici yapılar**: 2 yıldan az kullanılacak geçici yapılar muaf tutulabilir ## Uygulama Esasları ve Önemli Detaylar ### Alan Büyüklüğüne Göre Zorunluluklar - **50 m²'den küçük** ticari işletmeler: Giriş erişilebilirliği yeterli - **50-500 m² arası**: Giriş + iç mekan düzenlemeleri - **500 m²'den büyük**: Tam erişilebilirlik standartları ### Kat Sayısına Göre Asansör Zorunluluğu - Zemin + 3 normal kat ve üzeri binalarda asansör zorunlu - Asansör kabini minimum 110x140 cm (TS 9111 standardına uygun) - Kapı genişliği minimum 90 cm ### Otopark Düzenlemeleri - Her 50 araçlık otopark için en az 1 engelli park yeri - Engelli park yeri ölçüleri: 360x500 cm - Bina girişine en yakın konumda olmalı ## Sık Yapılan Hatalar 1. **Rampa eğimlerinde hata**: %8'den fazla eğim verilmesi (maksimum %8, ideal %5-6) 2. **Kapı genişliklerinde yetersizlik**: 80 cm'den dar kapılar (minimum 90 cm olmalı) 3. **Engelli tuvaletlerinde alan yetersizliği**: 150x150 cm'den küçük tuvaletler 4. **Hissedilebilir yüzey uygulamalarında eksiklik**: Görme engelliler için zemin dokularının unutulması 5. **Asansör içi düzenlemelerde eksiklik**: Sesli ve görsel uyarı sistemlerinin olmaması ## Denetim ve Yaptırımlar 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi ve Erişilebilirlik Yönetmeliği'nin 31. maddesine göre: - Yapı kullanma izni verilmez - İdari para cezası uygulanır - Eksiklikler giderilinceye kadar işyeri açma ruhsatı verilmez - Mevcut yapılarda süre verilerek düzeltme istenir ## Önemli Uyarı Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Projenize özel durumlar için mutlaka ilgili belediye veya uzman bir mühendis/mimara danışınız. Erişilebilirlik konusunda deneyimli bir erişilebilirlik uzmanından görüş alınması, hem yasal zorunlulukların yerine getirilmesi hem de fonksiyonel çözümler üretilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Ayrıca, yerel yönetmeliklerde ek düzenlemeler olabileceğini unutmayınız.